İnceliğin ve Sesin Sanatı: Zar Kehribar Tesbihler

Tesbih literatüründe kendine has bir hayran kitlesi olan, "tesbihin aristokratı" diyebileceğimiz bir türdür Zar Kehribar. Adını, eski dönemlerde tavla zarlarının veya oyun kemiklerinin yapıldığı o özel, sert ve tok malzemeden alır. Hatta en kıymetli zar kehribarlar, gerçekten de eski oyun zarlarının veya objelerin eritilip tornalanmasıyla ya da o eski formüllere sadık kalınarak dökülen bloklardan yapılır.

Zar Kehribarın Karakteristik Özellikleri

Bir tesbihe "Zar" denmesinin sebebi sadece malzemesi değil, aynı zamanda malzemeye verilen form ve onun hissettirdikleridir. Zar kehribarın en belirgin özellikleri şunlardır:

• Tok ve Net Ses: Zar kehribar, diğer tüm tesbih türlerinden (Sıkma veya Ateş) çok daha farklı, kendine özgü bir sese sahiptir. Habbeler birbirine çarptığında çıkan o kuru, tok ve net "şık şık" sesi, tesbih severler için adeta bir müzik gibidir.
• İnce ve Zarif Yapı: Zar kehribarlar genellikle daha küçük, daha zarif ölçülerde çalışılır. Malzemenin sertliği, ince işçiliğe ve detaylara izin verir. Ele oturan, avuç içinde kaybolan ama varlığını sesiyle hissettiren bir yapısı vardır.
• Kadifemsi Dokunuş: Yüzeyi ne tam cam gibi kaygandır ne de pürüzlüdür. Kendine has, ele yapışmayan ama kayıp da gitmeyen, kadifemsi ve kuru bir dokusu vardır. Çektikçe elinizden bırakmak istemezsiniz.

Zar Kehribar Çeşitleri

Bu kategori genellikle iki ana gruba ayrılır:

1. Alman Zar (German Dices): Eski formüllerle üretilen, hamur kalitesi çok yüksek, sertliği ve renk alma özelliği üst düzey olan malzemelerdir. Koleksiyon değeri yüksektir.
2. Katalin Zar: Katalin (Catalin) malzemeden üretilen, renk skalası daha geniş ve yapı olarak zara çok benzeyen gruptur. Dayanıklılığı ve çekim keyfi ile öne çıkar.

Neden Zar Kehribar?

Eğer tesbih çekerken sadece parmaklarınızın değil, kulaklarınızın da bu ritme eşlik etmesini istiyorsanız, tercihiniz kesinlikle Zar Kehribar olmalıdır. Stres atmak için birebirdir. Hızlı çekim, tek tek çekim veya çiftli çekim tekniklerinin hepsine mükemmel yanıt verir. Malzemenin mukavemeti yüksek olduğu için habbelerin zamanla aşınması veya kırılması zordur.

Eskidikçe Değerlenen Güzellik

Tıpkı sıkma kehribarlar gibi, kaliteli bir zar kehribar da zamanla renk alır (patina). Ancak zar kehribarın renk alması daha yavaş ve daha asil bir süreçtir. Genellikle açık sarı veya fildişi tonlarında başlayan serüven, yıllar içinde bal rengine, konyak rengine ve nihayetinde koyu kahve/kızıl tonlarına evrilir. Bu renk değişimi, tesbihin orijinalliğinin ve kalitesinin bir göstergesidir.

Usta İşçiliği ve Sistemli Püsküller

Zar kehribar tesbihlerde genellikle "Sistemli" dediğimiz, tesbihin kendi malzemesinden yapılan kamçı (püskül) tercih edilir. Bu, tesbihin ağırlığını dengeler ve çekim konforunu artırır. Habbelerin deliklerinin hassaslığı, imamenin estetik duruşu, bir zar tesbihin kalitesini belirleyen unsurlardır. Tesbih Uzmanı koleksiyonundaki zar tesbihler, Türkiye'nin seçkin ustalarının tezgahından geçmiş, hatasız örneklerdir.